Is een AED verplicht? Wetgeving, RI&E en BHV uitgelegd.

Nee, een AED is in Nederland wettelijk niet verplicht — voor geen enkele organisatie. Maar daarmee is de vraag niet beantwoord. Bedrijfshulpverlening en een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) zijn namelijk wél verplicht, en juist via die RI&E kan een AED een passende beheersmaatregel blijken. Deze gids zet de wetgeving, de actuele norm NEN 8112 en de politieke stand van 2026 op een rij, zodat jij zelf onderbouwd beslist wat paraatheid voor jouw locatie betekent.

Is een AED wettelijk verplicht in Nederland?

Nee, een AED is in Nederland voor geen enkele organisatie wettelijk verplicht. De Rijksoverheid formuleert het letterlijk zo: "Er is geen wet- en regelgeving vanuit de overheid die het hebben van een AED verplicht stelt." De verantwoordelijkheid om wel of geen AED op te hangen ligt daarmee bij organisaties zelf — bij het bedrijf, de vereniging, de school of de VvE die de afweging maakt.

Het Arboportaal, de officiële arbo-informatiebron van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, zegt hetzelfde in werkgeverstaal: "Het in bezit hebben van een AED is wettelijk niet verplicht, maar kan wel bijdragen aan de veiligheid op de werkvloer." Die tweede zinshelft is geen loze toevoeging: het Arboportaal plaatst de AED nadrukkelijk in de context van bedrijfshulpverlening en de risico-inventarisatie, waarover hieronder meer.

Twee feiten horen bij dit korte antwoord. Ten eerste: iedereen mag in Nederland een AED bedienen, ook zonder cursus of diploma. Het apparaat leidt je met gesproken instructies door de handeling. Ten tweede: de enige harde wetgeving rond AED's gaat over het apparaat zelf, niet over de plicht tot bezit. AED's zijn onder de Europese MDR (Medical Device Regulation) geclassificeerd als Class III medische hulpmiddelen — de zwaarste categorie, met strenge eisen aan fabrikant en certificering.

Wat is dan wél verplicht: BHV en RI&E?

Wél verplicht zijn bedrijfshulpverlening en een risico-inventarisatie en -evaluatie: de Arbowet legt elke werkgever drie samenhangende plichten op, en via die route komt de AED alsnog op tafel. De drie relevante artikelen:

• Arbowet artikel 3 — zorgplicht. Elke werkgever moet zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Dit is de algemene kapstok waar alle concretere verplichtingen aan hangen.
• Arbowet artikel 5 — RI&E. Vanaf één medewerker ben je verplicht een risico-inventarisatie en -evaluatie op te stellen, met een plan van aanpak voor de gevonden risico's. Heb je meer dan 25 medewerkers, dan moet een gecertificeerde kerndeskundige de RI&E toetsen; werk je met een erkend branche-RI&E-instrument, dan geldt daarvoor een uitzondering.
• Arbowet artikel 15 — BHV. Elke werkgever is verplicht bedrijfshulpverlening te organiseren, ongeacht de grootte van de organisatie. Ook met één medewerker moet eerste hulp, brandbestrijding en ontruiming geregeld zijn.

De Nederlandse Arbeidsinspectie handhaaft hierop. Bij het ontbreken van een RI&E kan de boete oplopen tot maximaal €4.500; ontbreekt het plan van aanpak, dan is de maximale boete €3.000. Die bedragen gelden dus niet voor het ontbreken van een AED — die is immers niet verplicht — maar voor het ontbreken van de risicoanalyse waarin je de AED-vraag hoort te beantwoorden.

Een hardnekkig misverstand verdient hier een correctie: de regel "één BHV'er per 50 medewerkers" bestaat niet meer. Die vuistregel is in 2007 uit de wet geschrapt. Sindsdien schrijft de wet geen vast aantal BHV'ers of vaste middelen voor: het aantal hulpverleners én de middelen — verbandtrommel, blusmiddelen, eventueel een AED — volgen uit jouw RI&E. Maatwerk dus, geen rekensom.

Daarmee is het kernframe van dit artikel compleet: de AED zelf is niet verplicht, maar de analyse die bepaalt of jij er een nodig hebt wél. Wijst jouw RI&E uit dat een AED op jouw locatie een passende beheersmaatregel is — bijvoorbeeld door de aanwezige mensen, de fysieke belasting of de afstand tot professionele hulp — dan hoort die maatregel in je plan van aanpak. Neem je die conclusie vervolgens niet serieus, dan wijk je af van je eigen veiligheidsplan en loop je een zorgplicht-risico onder artikel 3. Dat is geen bangmakerij, maar de logische consequentie van hoe de Arbowet werkt: niet de AED is de norm, jouw eigen risicoanalyse is dat.

In welke situaties is een AED verplicht — en waar geldt "soms"?

In geen enkele situatie is een AED rechtstreeks wettelijk verplicht, maar de praktische verplichtingen eromheen verschillen sterk per situatie. De tabel hieronder zet de meest gestelde varianten van de vraag naast elkaar, met per rij de wettelijke status én de nuance die je nodig hebt om de vraag voor jouw situatie echt te beantwoorden.

Wettelijke status geverifieerd augustus 2026. "Soms" en "vaak feitelijk" betekenen: geen landelijke wet, wel lokale voorwaarden die per gemeente verschillen.

De categorie "soms" verdient extra aandacht, want daar gaat het in de praktijk vaak mis. Wie een evenement organiseert, kijkt naar de landelijke wet en concludeert: geen AED-plicht. Maar de evenementenvergunning van de gemeente kan wel degelijk een AED-eis bevatten, inclusief een maximale afstand of opkomsttijd. Hetzelfde geldt voor huurders en exploitanten van gemeentelijke accommodaties: de plicht staat dan niet in de Arbowet, maar in je huur-, vergunning- of subsidievoorwaarden. Lees die documenten dus vóórdat je concludeert dat er niets geregeld hoeft te worden.

Voor VvE's, buurten en thuissituaties bestaat geen enkele verplichting — en juist daar valt statistisch de meeste winst te halen. Volgens de cijfers die Pulse4all op basis van de Hartstichting aanhaalt, gebeurt ongeveer 70% van de hartstilstanden thuis. De Hartstichting adviseert daarom een dekkend netwerk van buurt-AED's die zijn aangemeld bij het oproepsysteem voor burgerhulpverlening. Wil je weten welk apparaat bij een buurt, vereniging of bedrijfspand past, gebruik dan de AED-keuzehulp.

Wat betekent NEN 8112 en "aansluiten op je RI&E" concreet?

NEN 8112:2017 "Bedrijfsnoodorganisatie en bedrijfshulpverlening" is de actuele Nederlandse norm voor het opzetten van je bedrijfsnoodorganisatie — en de opvolger van het ingetrokken NEN 4000:2008. Kom je de oude norm nog tegen in offertes of BHV-plannen, dan weet je: die verwijzing is verouderd. NEN 4000 is hooguit relevant als voorloper; NEN 8112 is sinds 2017 de standaard.

Wat doet die norm precies? NEN 8112 is niet wettelijk verplicht, maar geeft een gestructureerde methode om de open normen van de Arbowet ("doeltreffende maatregelen", "adequate BHV") in te vullen. De norm werkt met zogeheten BIO-beheersmaatregelen: bouwkundig (bijvoorbeeld vluchtroutes en compartimentering), installatietechnisch (bijvoorbeeld alarmering, blusinstallaties — en apparatuur zoals een AED) en organisatorisch (opgeleide mensen, procedures, oefeningen). Een AED is in die systematiek nooit een losstaande aankoop, maar een installatietechnische maatregel die alleen werkt als de organisatorische kant — wie weet waar het apparaat hangt, wie kan ermee omgaan — meegroeit.

"Een AED die aansluit op je RI&E" betekent dan concreet dit stappenpad:

1. Inventariseer in je RI&E de scenario's waarin op jouw locatie iemand een circulatiestilstand kan krijgen: wie is er aanwezig, hoeveel mensen, welke fysieke belasting, welke bezoekers?
2. Evalueer de bestaande dekking: hoe snel is professionele hulp ter plaatse en hangt er al een (publiek toegankelijke) AED binnen bereik?
3. Besluit in het plan van aanpak of een eigen AED een passende beheersmaatregel is — en leg ook een "nee" met onderbouwing vast.
4. Organiseer de maatregel: wijs de AED toe aan je BHV-organisatie, train de mensen die ermee moeten werken via een BHV- of reanimatietraining, en regel het beheer — want een AED zonder werkende batterij en houdbare elektroden is geen beheersmaatregel. Hoe je dat beheer inricht, met of zonder contract, lees je in AED onderhoudscontract: kosten en vergelijking 2026.
5. Herhaal de afweging bij elke actualisatie van je RI&E, bijvoorbeeld na een verhuizing, groei of verandering van werkzaamheden.

Waar het apparaat vervolgens moet hangen — looplijnen, bereikbaarheid, binnen of buiten — is een eigen vakgebied met eigen richtlijnen. Dat werken we niet hier uit, maar in de aparte gids AED-plaatsing voor bedrijven.

Wat verandert er in 2026 aan AED-wetgeving?

Er komt in 2026 geen wettelijke AED-plicht, maar de overheid stimuleert wel actiever dan ooit. De belangrijkste actuele ontwikkeling: bij de behandeling van de VWS-begroting 2026 heeft de Tweede Kamer een amendement aangenomen (ontvangen 18 februari 2026) dat eenmalig €1,5 miljoen vrijmaakt voor AED-infrastructuur en burgerhulpverlening. Onderdeel van dat pakket: de abonnementskosten van HartslagNu — het oproepsysteem voor burgerhulpverlening — worden komend jaar vergoed voor alle gemeenten die nog niet zijn aangesloten, en er is tweemaal €200.000 gereserveerd voor de werving van burgerhulpverleners.

De duiding is belangrijk: dit is stimuleren, niet verplichten. Het kabinet heeft geen concrete plannen voor een wettelijke AED-plicht (stand oktober 2025). Wel klinkt de roep om zo'n plicht al langer: vakbond FNV lobbyt al jaren voor een verplichte AED op werklocaties. Dat pleidooi heeft tot nu toe niet tot wetgeving geleid — het Nederlandse model blijft dat de werkgever via de RI&E zelf de afweging maakt.

Voor jou betekent deze beweging vooral: het wordt makkelijker en goedkoper om vrijwillig paraat te zijn. Gemeenten breiden buurtnetwerken uit, HartslagNu-aansluiting wordt breder vergoed en lokale regelingen ondersteunen de aanschaf. Welke subsidies er in jouw gemeente bestaan, check je via ons overzicht AED-subsidie.

Hoort een AED in jouw plan van aanpak? Beantwoord deze 5 vragen

Of een AED in jouw plan van aanpak hoort, bepaal je zelf met vijf vragen die elke RI&E-opsteller kan beantwoorden — zonder extern rapport. Loop ze langs en noteer de antwoorden bij de RI&E: dan is je afweging meteen gedocumenteerd, welke kant die ook op valt.

Vallen vraag 1 tot en met 3 richting "ja, hier is winst te halen", neem de AED dan als maatregel op in je plan van aanpak en werk vraag 4 en 5 uit als actiepunten. Kom je onderbouwd uit op "nee, de dekking is al goed" — leg ook dát vast. Een gedocumenteerd besluit is in beide richtingen sterker dan een vraag die nooit gesteld is.

Wil je vervolgens weten welk model bij jouw organisatie past, lees dan Beste AED voor bedrijven 2026 of bekijk de complete aanpak voor werkgevers op onze pagina AED's voor bedrijven. De wet vraagt het minimum; paraatheid is een keuze die jij vandaag kunt maken.

Veelgestelde vragen